خانه / اخبار / روز جهانی مقابله با بیابان‌زایی

روز جهانی مقابله با بیابان‌زایی

۱۷ ژوئن مصادف با ۲۷ خردادماه  در تقویم سازمان ملل روز جهانی مقابله با بیابان‌زایی(world day to combat desertification) نام گرفته است. بر اساس تعریف کنوانسیون جهانی ، این پدیده به تخریب زمین در مناطق خشک و نیمه خشک و خشک نیمه مرطوب اطلاق شده که در اثر عوامل اقلیمی و فعالیتهای انسانی شکل می گیرد. در تعریف دقیق تر بیابان زایی عبارت است از به هم خوردن تعادل خاک ، پوشش گیاهی ، هوا و آب در مناطق دارای اقلیم خشک با تداوم این شرایط به کاهش یا نابودی کامل توان بیولوژیک اراضی ، از بین رفتن شرایط مساعد زندگی و افزایش مناظر ناخوشایند بیابانی منجر خواهد شد. بیابان زایی بعد از کمبود آب و خشکسالی ، سومین چالش مهم جهان در قرن ۲۱ به حساب می آید. شایان ذکر است یک سوم مناطق قابل استفاده  جهان طی مدت ۳۰ سال گذشته به بیابان تبدیل شده است .بر این اساس امروزه ۲ میلیارد نفر در بیشتر از ۱۱۱ کشور و بالغ بر ۹۹ درصد از سطح زمین تحت تأثیر بیابان زایی و تخریب سرزمین قرار دارند. فعالیتهای انسانی نظیر چرای مفرط و بیش از ظرفیت از مراتع ، بهره برداری‌های بی‌رویه از جنگل‌ها و جنگل‌تراشی ، بهره برداری بی‌رویه از سفره‌های آب زیرزمینی که منجر به شوری آب و درنهایت شوری خاک شده، معدن­کاوی و بهره برداری ناصحیح از معادن، بهره برداری نادرست از زمین‌های کشاورزی ، شخم اراضی در جهت شیب، کشاورزی ناپایدار، گسترش بی برنامه مناطق شهری، زمین خواری، ویلاسازی و تبدیل نابه‌خردانه‌ی اراضی منابع ملی به کشاورزی، سبب دست رفتن خدمات حیاتی اکوسیستم گردیده و پدیده  بیابان‌زایی را شدت یافته است.در طی ۲۵ سال گذشته کنوانسیون سازمان ملل برای مبارزه با بیابان زایی (United Nation Convention to Combat Desertification UNCCD=) فعالیتهای گسترده ای انجام داده است . به عنوان مثال  این کنوانسیون برنامه  احیاء زمینهای زراعی توسط کشاورزان(  farmer-managed natural regeneration ) در ۱۷ کشور آفریقایی در بیش از پنج میلیون هکتار از زمین های تخریب شده را عملیاتی نمود . درنتیجه آن  در زمینهای احیاء شده میزان تولید  سالانه غله نیم میلیون تن افزایش یافت. همچنین آن سازمان بر معرفی مجدد و توسعه روش جنگل زراعی (Agroforestry) که روشی تولیدی با  تلفیق زراعت و باغبانی است در کل جهان تاکید داشته است . امروزه گسترش آن را در برزیل، اندونزی، چین و هند شاهد هستیم. به هرحال باید این فعالیتها با جدیت و سرعت گسترش یابد. زیرا فشارهای زیست محیطی در زمین بسیار زیاد است و انتظار می رود که همچنان ادامه یابد. تقریبا ۱۷۰ کشور همچنان تحت تاثیر بیابان زایی، ویرانی زمین و یا خشکسالی قرار دارند. تهدیدات مکرر و رو به رشد آتش سوزی جنگل، موج های گرما، مهاجرت های مردم، سیلاب های فشرده، افزایش سطح دریا و عدم امنیت غذا و آب  هر روز بیشتر نمایان می شود. ایران با مساحتی بیش از ۱۰۱ میلیون هکتار بر روی کمربند خشک دنیا واقع شده است.بیش از ۹۱ درصد از وسعت کشور در اقلیم خشک و نیمه خشک قرار دارد. ۲۹ درصد از وسعت کشور یعنی معادل ۹۱ میلیون هکتار در قلمرو اراضی بیابانی و شنزار و کویری است.  سرانه بیابان در کشور ما ۴۳۰۰ متر مربع است این در حالیست که سرانه بیابان در جهان ۲۰۰۰ متر مربع است. بر اساس آمارها، هر سال در حدود ۱۰۰ هزار هکتار به بیابان های کشور افزوده می شود.طی برنامه ششم توسعه سالانه  ۵۰۰ هزار هکتار از کانون های بحرانی کشور بیابان زدایی می شود که این میزان نسبت به گذشته رشد چمشگیر محسوب می شود.

تهیه و تنظیم: دکتر علیرضا محمدی

پاسخ دهید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.فیلد های ستاره دار را پر کنید. *

*